Het Passieverhaal volgens MatteĆ¼s - Norbert Rosseau

Praktisch

Bezetting: Gemengd koor a cappella (24 zangers) - tussenspelen op orgel
Duur: 80'
Ruimte-licht-klank: kerk
Thema - periode: rond Pasen - het passieverhaal
Taal: Nederlands

 

 

 

 

“Judas, zijn verrader, nam ook het woord en zei: “ik ben het toch niet , Rabbi?” Hij antwoordde hem ‘Gij zegt het”. Leugens, verraad, angst, twijfel, nijd, verlatenheid : voel de kracht van het Bijbelse verhaal over het lijden en de dood van Jezus, volledig in het Nederlands gezongen door de 24 leden van AQUARIUS onder leiding van Marc Michael De Smet. De orgeltussenspelen worden vertolkt door Yves Senden. De uitvoering van deze passie wordt vooraf gegaan door “Quatre motets pour un temps de pénitence” van Francis Poulenc.

Norbert Rosseau (1907-1975)

De Gentse componist Norbert Rosseau is, zonder meer, een van de allerbelangrijkste Vlaamse componisten van de 20ste eeuw. Het is een pijnlijk gebrek in ons bewustzijn van de eigen cultuur dat zijn grote en belangrijke werken niet beter bekend zijn en niet vaker uitgevoerd worden. Hij liet werken na, instrumentaal en vocaal, met een ambitieuze omvang en een zeldzame originaliteit. Tijdens een zeer lange en trage incubatieperiode laten talloze werken met zowel laatromantische als impressionistische invloeden wel zijn superieure vakmanschap horen, maar niet zijn eigen, unieke stijl. Nadien, halfweg de 20ste eeuw, begint een periode waarin hij achtereenvolgens met zijn ‘harmonische dodecafonie’ en daarna met zijn gewaagde, modernistische monodie, zijn hoogstpersoonlijke, belangrijke bijdrages levert aan de geschiedenis van de Europese muziek.

Monofone liturgische kerkzangen

Norbert Rosseau voelde zich zeer aangetrokken tot de oude monofone vorm van liturgische kerkzangen. Hij ontwikkelde ook een onfeilbaar gevoel voor liturgische wijding. De laatste vrucht van deze ontwikkeling vormde zijn Passieverhaal volgens Matteüs, dat hij componeerde op uitnodiging van de toenmalige dirigent van de Scola Cantorum, Noël Van Wambeke.

18 motetten

Rosseau koos voor een integrale koorpassie, zoals de ‘ouden’ Jacob Obrecht, Orlando di Lasso en vele anderen. Hij verdeelde de tekst in 18 eenheden die de dramatische ontwikkeling van het verhaal bepalen. Elk van die eenheden verwerkte hij tot een zelfstandig motet. Een koorpassie moet het evenwicht zoeken tussen de narratieve stukken van de verteller, de dialoog met verschillende figuren en de turba-delen. Geen klein probleem wanneer er geen solisten zijn. De oplossingen die Rosseau voor deze stemverdeling gevonden heeft zijn ronduit geniaal. In vaak aangrijpende harmonieën voert hij de dramatiek van het verhaal naar een ultieme spanning. Toch gaat de dramatische concentratie hand in hand met perfect beheerste liturgische soberheid.

Orgeltussenspelen door Yves Senden

Norbert Rosseau heeft bijna tot zijn dood aan de passie gewerkt. Roger Deruwe, stichter-dirigent van het Renaat Veremanskoor, had hem gevraagd om korte tussenspelen voor orgel te schrijven om de motetten aan elkaar te binden en de koorleden wat adempauze te gunnen. Toen Norbert Rosseau op 1 november 1975 stierf, was het klad van deze interludia pas afgewerkt. De Ruwe voltooide op vraag van Rosseau’s weduwe Cornelia zelf de tussenspelen. Ze worden bij de uitvoering van de passie door AQUARIUS sinds enkele jaren vertolkt door organist Yves Senden.

Francis PoulencQuatre Motets pour un Temps de Pénitence – Francis Poulenc

De badinerende en humoristische dandy Francis Poulenc (Parijs1899-1963) keerde pas laat in zijn leven terug naar het katholieke geloof, wat hem inspireerde tot een aantal religieuze composities, stuk voor stuk meesterwerken die de juiste maat aangeven van de ‘ernstige’ Poulenc. Nieuw hierbij is het ontbreken van elk decoratief of dramatisch element. Geen declamatorische excessen, maar een uiterste puurheid van stijl, die de frisheid van het gevoel bewaart. Poulenc schreef “Quatre motets pour un Temps de Pénitence” in 1938-1939. Hij baseerde zich hierbij op traditionele Latijnse teksten uit de liturgische vieringen van de Goede Week, die hij helemaal vanuit zijn eigen aanvoelen een nieuwe vorm gaf.

   
© ALLROUNDER