Strict Standards: Declaration of JParameter::loadSetupFile() should be compatible with JRegistry::loadSetupFile() in /customers/e/f/f/gc-aquarius.be/httpd.www/libraries/joomla/html/parameter.php on line 512

Het Lam Gods bezongen

Praktisch

Bezetting

Gemengd koor a capella (24 zangers), verteller: Peter Schmidt

Duur

1u30’ zonder pauze

Ruimte - licht - klank

- Zaal met goede akoestiek, bij voorkeur een kerk

- Voor de opstelling van het retabel is er een vrije ruimte nodig van minimum 6 meter breed, 5 meter hoog en 2 meter diep.

- Minimum 2 helpers om onze techniekers te helpen met opstelling en afbraak van het retabel.

- 1 microfoon (liefst draadloos)

Thema - periode

Het Lam Gods . het hele jaar door

Taal

Latijn- Engels - Nederlands

 

Wat ?

Bij twaalf belangrijke thema’s uit  ‘het Lam Gods’ van de gebroeders Van Eyck koos bijbelexpert prof. Dr. Peter Schmidt uit onze Europese muziekgeschiedenis de mooiste koorwerken om die thema’s te bezingen: van gregoriaans tot Gorecki.

Hoe het project ontstond

De eerste jaren van het bestaan van AQUARIUS - dat toen nog niet zo heette - zijn verbonden met het voormalige bisschoppelijk seminarie van Gent, dat gehuisvest was in een fraai pand, vlakbij het centrum en het bisschoppelijk paleis. Het seminarie beschikte over een hele mooie, warme kapel met een uitzonderlijke akoestiek. Heel wat jaren had AQUARIUS daar een concertserie waar het internationale koorrepertoire aan Vlaanderen werd voorgesteld. Dat seminarie werd toen geleid door Peter Schmidt, bijbelexegeet, kanunnik, vermaard Lam Gods-kenner en fervent muziekmelomaan. Met deze man deelde AQUARIUS zijn liefde voor de muziek van Norbert Rosseau (1907-1975) en meer bepaald voor zijn onovertroffen Matteüspassie. Tien jaar lang heeft AQUARIUS dit meesterwerk gepromoot. Peter Schmidt schreef ook zo nu en dan programmateksten of gaf een korte inleiding.

Pas toen AQUARIUS dit seminarie moest verlaten rees de idee om een project te maken rond het retabel van de gebroeders Van Eyck – Het Lam Gods – dat op loopafstand van het seminarie in de Sint-Baafskathedraal prijkt. Het lag voor de hand om een expert als Peter Schmidt hierbij te betrekken. En hoe! De idee was om elk van de 12 panelen met een toepasselijk a cappella koorwerk te illustreren. Peter Schmidt koos alle stukken en treedt op als verteller bij het concert. Voor het programmaboek schreef hij een schitterende inleiding en de commentaren bij elk tafereel/muziekstuk.

Welke muziek ?

Als groot kenner van de sacrale muziek verrast Peter Schmidt ons met een degelijk gestructureerde keuze, waarbij drie totaal verschillende Agnus Dei’s (Palestrina, Brahms en Barber) de evidente pijlers zijn (het centrale paneel) en twee Ave Maria’s ‘ (de Victoria en Verdi) ,  een Magnificat (Pärt) en een Salve Regina (Poulenc) de prominente plaats van de moeder Gods op het retabel illustreren.

Voor het eerst waagt AQUARIUS zich aan alle muziek die de Europese muziekgeschiedenis ons te bieden heeft. De verrassende keuzes van Peter Schmidt doorkruisen alle eeuwen en laten u kennis maken met menige onbekende parel (Ord, MacPherson, Rosseau). Dat gregoriaanse eenstemmigheid en Hidegard von Bingen van de partij zijn, heeft natuurlijk met de tijd van de schilders te maken. Een gedurfde ‘Amen” van de excentrieke Pool Gorecki sluit – met zicht op het totale retabel – deze muzikale en picturale reis af.

Traag kijken

AQUARIUS wil ook een experiment aangaan met het publiek. Het programmaboek is uitgegroeid tot een kunstboek met uiterst fraaie afbeeldingen van de panelen of van details ervan. Tijdens het beluisteren van elk muziekstuk heeft de luisteraar ruimschoots de tijd om zijn ogen de kost te geven en de geniale picturale kwaliteiten waartoe de gebroeders Jan & Hubert Van Eyck hun ambacht opgedreven hadden, te ontdekken. Onthaasting in tijden waarin alles hip, cool en flashy moet zijn.

Replica op ware grootte.

Het legendarische retabel hangt in de Sint-Baafskathedraal (deels in restauratie). Verplaatsing is ondenkbaar. Om de beleving van de luisteraars intenser te maken, krijgen ze op het podium, achter en boven het koor, een magistrale replica op ware grootte te aanschouwen, een staaltje van hoogtechnologische reproduceerkunst.

Ook op CD/DVD : om de beleving van dit concert een langer leven te geven is er een cd met alle composities en een dvd die heel iets anders is dan een verfilming van het concert. Deze biedt een uiterst originele montage van het zingende koor, de verteller en close ups van het sublieme schilderwerk.

 

 

PROGRAMMA:

I. BEELD: ONDERSTE REGISTER GESLOTEN RETABEL: de twee donoren en de twee Stenen beelden met Johannes de Doper en Johannes de Evangelist.

(1) HILDEGARD VON BINGENO Qualm Mirabilis“

(2) "Ut queant laxis..." ("laat ons met losse snaren...", Hymne van de vespers van 24 juni, het feest van de geboorte van Johannes de Doper (Liber usualis p. 1504). Heel interessant, omdat deze hymne aan de  basis ligt van onze notennamen (ut, re, mi, fa etc.). Ca. 2'30

(3) "Alleluia, Hic est discipulus" ("Alleluia, dit is de leerling..."), Alleluia-vers voor het evangelie van 27 december, feest van Johannes de evangelist.

II. BEELD: ADAM EN EVA: begin van de zonde én de verlossingsgeschiedenis in de theologie van het retabel.

(4) ORD, Boris, "Adam Lay Ybounden" (Adam ligt gebonden; middeleeuwse Engelse tekst)ca. 1'15"

(5) MACPHERSON, Charles, "Psalm 130 De Profundis clamavi ad te (Out of the Deep I call to You; Engels gezongen). Zetting voor de psalmliturgie van St-Pauls Cathedral in Londen. ca. 3'15".

III. BEELD: PROFETEN EN SIBYLLEN. BOVENREGISTER GESLOTEN RETABEL

(6) KODALY, Soltan, "Veni, veni Emmanuel" (Kom o kom Emmanuel). Eigen harmonisering van de componist, van een traditioneel kerstlied dat om  de komst van Christus smeekt. ca. 3'45"

IV. BEELD: ANNUCIATIE. MIDDENREGISTER GESLOTEN RETABEL

(7) DE VICTORIA, Tomas Luis, "Ave Maria" 8 voci. Ca. 5'

(8) VERDI, Giuseppe, "Ave Maria" (uit 4 Pezzi Sacri). Ca. 5'

V. BEELD: VERHEERLIJKTE CHRISTUS. CENTRALE FIGUUR OPEN RETABEL

(9) BRUCKNER, Anton, "Christus factus est pro nobis" (Christus is voor ons gehoorzaam geworden tot de dood; daarom heeft God hem hoog verheven), motet. Ca. 4'15"

VI. BEELD: MIDDENPANEEL MET HET LAM

(10) PALESTRINA, Giovanni Pierluigi da:  Agnus Dei uit de Missa Papae Marcelli

VII. BEELD: GROEP MET LAM EN OMRINGENDE ENGELEN

(11) ROSSEAU, Norbert: Instellingswoorden van de eucharistie uit de Matteüspassie (IVe motet).  Het Lam Gods is in de visie van Van Eyck immers duidelijk het eucharistische Lam. Ca. 2'45".

VIII. BEELD: DE ZIJPANELEN VAN HET ONDERSTE REGISTER: RECHTERS, RIDDERS, KLUIZENAARS, PELGRIMS.

(12) BRAHMS, Johannes, "Agnus Dei" uit de "Missa Canonica" op. posth. Ca. 5'30"

IX. BEELD: MARIA KONINGIN DES HEMELS UIT HET BOVENREGISTER OPEN RETABEL

(13) POULENC, Francis, "Salve Regina". Ca. 4'15"

X. BEELD: BEELDEN UIT HET ONDERSTE REGISTER

(14) PURCELL, Henry: Psalm 122

(15) BARBER, Samuel, "Agnus Dei". Ca. 6'30"

XI. BEELD: ZINGENDE EN MUSICERENDE ENGELEN (zingen en loven om de verlossing):

(16) Arvo Pärt "Magnificat" (zang over de verlossing van Israël). Ca. 7'

XII. BEELD: DE DRIE TROONFIGUREN OF HET GEHELE OPEN RETABEL

(17) GORECKI, H.M., "Amen". Ca. 5'45"

 

Enkele beelden van het concert op 8 november 2011 in de kathedraal in Hasselt:

 

   
© ALLROUNDER